Son güncelleme: 10 Ekim 2026. Bu inceleme yaşlılık aylığı alan kişilerin yeniden çalışmasını, sosyal güvenlik destek primini, yersiz ödeme borcunu ve SGK işlemlerine karşı başvuru yollarını ele almaktadır. Malullük, ölüm aylığı ve özel kanunlara dayanan aylıklar kendi hükümleriyle ayrıca değerlendirilir.
Emekli olduktan sonra işe girmek herkes için aynı sonucu doğurmaz. İlk sigortalılık tarihi, bağlanan aylığın türü, yeni faaliyetin işçi veya bağımsız çalışma niteliği ve işyerinin kamu kapsamındaki konumu belirleyicidir. “Emekliler isterse her yerde maaşını kesilmeden alır” düşüncesi kadar “çalışan her emeklinin aylığı kesilir” genellemesi de yanlıştır. Sosyal güvenlik destek primi, yalnızca uygulanabildiği statülerde aylıkla çalışma gelirinin birlikte sürmesini sağlayan bir rejimdir.
2026 için özellikle iki eski bilgiyi düzeltmek gerekir. Güncel resmi prim tablosunda işçi statüsündeki sosyal güvenlik destek primi toplamı yüzde 32,25'tir. Ayrıca 4/b kapsamındaki bağımsız çalışma nedeniyle emekli aylığından destek primi kesilmesine ilişkin eski uygulama 2016 düzenlemesiyle kaldırılmıştır. Yıllar önce hazırlanmış resmi bir açıklamanın dahi güncel kanun değişiklikleriyle birlikte okunması gerekir.
Önce aylığın türünü ve başlangıç kaydını bulun
Halk arasında emekli maaşı denilen ödeme yaşlılık aylığı olabileceği gibi malullük aylığı, dul veya yetim aylığı da olabilir. İş kazasına bağlı sürekli iş göremezlik geliri ise teknik olarak farklı bir ödemedir. Bir aylık için geçerli kesilme kuralı diğerine aynen uygulanmaz. Öncelikle tahsis kararında aylığın hangi kanun ve statüyle bağlandığı, başlangıç tarihi ve varsa özel koşulları belirlenmelidir.
İlk sigortalılık incelemesinde yalnızca e-Devlet'te görünen ilk kayıt satırı yeterli olmayabilir. Staj veya çıraklık sırasında kısa vadeli sigorta bildirimi ile uzun vadeli sigortalılık başlangıcı farklı konulardır. Yurt dışı hizmetleri, borçlanma ve hizmet birleştirmesi de başlangıç değerlendirmesini etkileyebilir. İşe girişten önce emeklilik dosyasına esas başlangıç ve çalışma biçiminin birlikte değerlendirilmesi, sonradan aylık kesilmesi ve borç tartışmasını azaltır.
Ekim 2008 öncesi ve sonrası ayrımı
5510 sayılı Kanun'un geçici 14. maddesi önceki sigortalılar için geçiş rejimi öngörür. Ekim 2008 öncesinde ilgili sosyal güvenlik sistemine giren, yaşlılık aylığı alan bir kişi özel sektörde işçi olarak yeniden çalıştığında şartları varsa SGDP ile aylığını almaya devam edebilir. İşverenin doğru sigortalılık koduyla bildirim yapması önemlidir. Eski başlangıç bulunması, kamu çalışması gibi özel sınırlamaları ortadan kaldırmaz.
5510 rejiminde ilk defa sigortalı olan kişiler bakımından 30. maddede farklı bir kural vardır. Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra 4/a veya ilgili diğer kapsamlarda yeniden çalışmaya başlayanların aylığı takip eden ödeme dönemi başında kesilebilir ve normal sigorta primleri alınır. Bu kişiler bakımından eski sigortalıya ait SGDP seçeneği otomatik uygulanmaz. İş sona erdiğinde yeniden aylık bağlanması için gereken talep ve hesaplama ayrıca yapılır.
Bu ayrımın bir diğer yanı bağımsız çalışmadır. Güncel 30. madde, 4/b kapsamında faaliyeti genel kesilme kuralından ayırır. Aylığının kesilmesini yazılı olarak isteyen kişi için özel hüküm bulunur. Bu nedenle Ekim 2008 sonrası başlangıcı olan kişinin şirket ortağı olmasıyla hizmet sözleşmesiyle çalışması aynı sonucu doğurmayabilir. Faaliyetin gerçekte hangi kapsama girdiği, ortaklık türü ve aynı anda başka çalışma bulunması ayrıca incelenmelidir.
SGDP bordrodan mı emekli aylığından mı alınır?
4/a kapsamında SGDP uygulanan işçinin ücretine ilişkin prim bildirimi işveren tarafından yapılır. 2026 tablosunda çalışan payı yüzde 7,5; işveren payı kısa vadeli sigorta dahil yüzde 24,75 ve toplam yüzde 32,25 olarak gösterilir. İşçinin ücret bordrosundaki kendi payı ile SGK'dan aldığı yaşlılık aylığı birbirinden ayrılmalıdır. İşverenin bütün prim yükünü çalışanın maaşına aktarması ile kanuni çalışan payını kesmesi aynı işlem değildir.
Prim hesabında brüt ücret, prime esas kazanç ve yasal sınırlar önem taşır. Net ücret anlaşması bulunan bir dosyada brütleştirme hesabı ayrıca yapılabilir. İşverenin “emekli çalıştırmak pahalı” açıklaması, sözleşmeyle kararlaştırılmış net ücreti kendiliğinden azaltmaz. Aylık tutarı düşmüşse bunun SGDP olduğu varsayılmadan banka ödemesi, aylık hesap dökümü ve olası borç mahsubu kontrol edilmelidir.
SGDP süreleri normal yaşlılık sigortası primi ödenen yeni hizmetlerle aynı değildir. Bu nedenle SGDP ile çalışılan her yılın emekli aylığını otomatik artırdığı söylenemez. SGDP rejimi, iş kazası ve meslek hastalığı yönünden koruma sağlayan hükümler içerir. İşsizlik sigortası ve diğer sigorta yardımları ise kişinin statüsüne göre ayrıca incelenir; emekli işçi hakkında tüm sigorta kollarının olağan çalışanla aynı olduğu kabul edilmemelidir.
Bağımsız faaliyet ve kamu işyerinde çalışma
Yaşlılık veya emekli aylığı alırken ticari ve serbest meslek faaliyeti yürüten ya da ortaklık nedeniyle 4/b kapsamına giren kişiler için aylıktan SGDP kesintisi kaldırılmıştır. Bununla birlikte düzenleme kayıt dışı işletme kurmaya veya vergi yükümlülüklerini yerine getirmemeye izin vermez. Sosyal güvenlik sonucu ve vergi sonucu ayrı sorulardır. Şirket ortağının aynı işte işçi gibi bildirilmesinin mümkün olup olmadığı da ortaklık ve sigortalılık kurallarıyla değerlendirilir.
Kamu alanında 5335 sayılı Kanun'un 30. maddesi önemlidir. Düzenlemenin kapsadığı kurum ve kuruluşlarda aylık kesilmeksizin çalışmanın genel olarak sınırlanması, özel sektördeki SGDP imkânından farklıdır. Kanunda istisnalar bulunur; istisna kapsamı görev ve kurum üzerinden doğrulanmalıdır. İşyerinin ticaret şirketi olarak kurulmuş olması tek başına özel sektör sonucu doğurmaz. Kamu payı, kurumun niteliği ve kanunun kapsamı araştırılır.
Yurt dışı borçlanmasıyla aylık bağlanan kişinin Türkiye'de çalışmasıyla yabancı ülkede çalışması da aynı değildir. 3201 sayılı Kanun ve aylık şartları ayrıca devreye girer. Çalışılan ülke, gelirin niteliği ve alınan sosyal yardım bilgisi dosyada açık olmalıdır. Genel SGDP açıklamasını yurt dışı çalışmasına aktararak aylığın kesin devam edeceğini söylemek hatalıdır.
Malullük aylığı ve ölüm aylığında neden ayrı inceleme gerekir?
Malullük aylığı, çalışma gücü kaybına bağlı özel şartlarla bağlanır; yeniden sigortalı çalışma bakımından yaşlılık aylığına ait kurallar aynen kullanılamaz. Hangi mevzuata göre aylık bağlandığı ve hangi çalışma biçimine dönüldüğü belirlenir. Harp ve vazife malullüğü gibi özel gruplar ayrıca değerlendirilir. Buna karşılık engellilik nedeniyle yaşlılık aylığı alan kişi ile malullük aylığı alan kişi aynı hukuki kategoride olmayabilir.
Dul veya yetim aylığında hak sahibinin konumu, yaşı, öğrenciliği, medeni hâli ve tabi olunan kanun önemlidir. Çalışmanın aylık üzerindeki etkisi bu şartlara göre değişir. Özellikle “babamdan aylık alıyorum” cümlesiyle SGDP rejimi kurulamaz. Dosya tahsis kararından hareketle incelenmelidir. Aynı ailede iki kişinin çalışma hâlinde farklı sonuçla karşılaşması mevzuatın farklı hak sahipliği koşullarından kaynaklanabilir.
İşe başlamadan önce işverene hangi bilgi verilmeli?
Emeklilik bilgisini sözlü olarak söylemek yerine insan kaynaklarına tahsis türünü ve başlangıcını gösteren belge sunulması yararlıdır. İşveren, yeni işin kamu veya özel niteliğini, kullanılacak bildirimi ve sözleşmedeki ücret hesabını açıklayabilir. Çalışan ise ilk bordro ve hizmet kaydını kontrol ederek beklediği rejimin uygulanıp uygulanmadığını görebilir. Bordroda yer alan kodun doğru olması, aylığın bütün şartlarının sağlandığına ilişkin kesin hukuki garanti değildir; fakat bir kayıt hatasının erken fark edilmesini sağlar.
İki işte birden çalışılacaksa her işverenin yaptığı bildirim ve faaliyetin tarihleri dosyada yer almalıdır. Bir işin kapanması diğer işteki çalışmayı ortadan kaldırmaz. Emekli kişinin kendi adına bir işletmesi bulunuyorsa bunun ücretli işten farklı statüye girebileceği de belirtilmelidir. Aylığın kesildiği veya yeniden başladığı tarih hesaplanırken yalnızca bir bordronun dikkate alınması, eksik dönem incelemesine yol açabilir.
SGK yersiz ödeme borcu çıkarırsa
Aylık kesilmesi gereken dönemde ödeme yapılmış olması hâlinde 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesi gündeme gelir. Kasıtlı veya kusurlu davranış kaynaklı ödeme ile Kurumun hatalı işlemi farklı geri alma rejimlerine bağlanmıştır. İlkinde tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık, Kurum hatasında en fazla beş yıllık ödeme dönemleri söz konusu olur. Faizin başlangıcı da aynı değildir; Kurum hatası bakımından tebliğ sonrası yirmi dört aylık faizsiz ödeme düzenlemesi bulunur.
Bu süreler her borcun mutlaka doğru olduğu anlamına gelmez. Önce aylığın gerçekten kesilmesi gerekip gerekmediği, dönemin başlangıcı ve sonu, kusur gerekçesi ve hesap tutarı araştırılır. Kurumun hizmet bildirimlerini yıllarca görmüş olması tek başına her ihtimalde borcu kaldırmaz; fakat hangi hata rejiminin uygulanacağı bakımından önem taşıyabilir. Dilekçede yalnızca “haberim yoktu” demek yerine bildirimin kim tarafından ve ne zaman yapıldığı açıklanmalıdır.
İşveren yanlış kod kullandıysa bildirgenin düzeltilmesi ve Kurum işleminin yeniden değerlendirilmesi istenebilir. Düzeltme yapılması bütün dönemlerin otomatik olarak hukuka uygun sayılmasını sağlamaz. Gerçek çalışma ve uygulanabilir sigorta rejimi esastır. İtirazın tahsilatı kendiliğinden durdurduğu varsayılmamalıdır; borç bildirimi, mahsup ve ödeme emri farklı işlem türleri olabilir ve özel başvuru süreleri ayrıca kontrol edilir.
Üç varsayımsal olay
Örnek 1: Özel şirkette yanlış bildirim
1997'de uzun vadeli sigortalılığı başlayan bir emekli, 2026'da özel şirkette işe girer. İnsan kaynakları normal sigorta kodu kullanır ve aylık durur. Çalışan tahsis kararı, işe giriş bildirgesi ve bordroyu alarak SGDP koşullarının değerlendirilmesini ister. İşverenin yazılı düzeltme açıklaması dosyaya eklenir. Gerçekten geçiş rejimi uygunsa kod sorunu giderilebilir; kamu veya özel aylık istisnası varsa sonuç değişebilir.
Örnek 2: Kamu bağlantılı şirket
Emekli bir teknisyen, belediyenin bağlı şirketinde işe başlamayı düşünür. Daha önce özel atölyede aylığı kesilmeden çalışmış olması bu iş için yeterli değildir. Şirketin kamu kapsamındaki konumu ve görevin 5335 sayılı Kanun'daki istisnalarla ilişkisi incelenir. İşe girişten önce değerlendirme yapılması, çalışandan aylar sonra geri ödeme istenmesi ihtimalini somut olarak yönetmeye yardımcı olur.
Örnek 3: İşletme açan emekli
Yaşlılık aylığı alan kişi küçük bir danışmanlık işletmesi açar. Tanıdığı, eskiden aylıktan yüzde on beş kesildiğini anlatır. Kişi güncel 4/b kuralı ile eski SGDP rejiminin farklı olduğunu öğrenir. Ancak aynı zamanda başka şirketin ücretli yöneticisi olacaksa 4/a faaliyeti ayrı değerlendirilir. İşletme açmakla hizmet sözleşmesiyle çalışmayı birleştiren genel cevap yerine her faaliyet kaydı kontrol edilir.
Başvuru ve dava için adım adım yol
- Tahsis kararını, hizmet dökümünü, yeni işe giriş ve ayrılış belgelerini, aylık ödeme bilgisini ve bütün tebligatları toplayın.
- SGK'ya tarihleri açık bir dilekçe verin. İşlemin kaldırılmasını, aylığın yeniden ödenmesini veya borcun dönem ve faiz yönünden düzeltilmesini somut olarak isteyin.
- 7036 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklarda dava öncesi Kuruma başvuru şartını kontrol edin. Altmış gün içinde cevap verilmezse kanundaki şartlarla ret oluşur; başka özel süreler saklıdır.
- Retten sonra uyuşmazlığın görevli yargı yerini belirleyin. 5510 kapsamındaki birçok uyuşmazlık iş mahkemesine giderken eski kamu görevlisi rejiminden kaynaklanan bazı işlemler idari yargıya tabidir.
- Aylık, alacak, borç iptali ve gerekiyorsa tahsilatın durdurulması taleplerini işlem türüne uygun kurun. SGK uyuşmazlığı ile işverene karşı ücret talebi farklı başvurulardır.
SGK aylık uyuşmazlığına otomatik olarak işçi-işveren arabuluculuğu uygulanmaz. Kuruma başvuru şartı arabuluculuğun yerine geçirilmemelidir. Görev, yetki, zamanaşımı ve özel itiraz süresi işlem bazında belirlenir. İdari dava süresi veya ödeme emrindeki süre, aylık alacağı için düşünülen süreyle aynı olmayabilir. Tebligatın adı ve tarihi bu nedenle başvuru dosyasının ilk sayfasında yer almalıdır.
Sık sorulan sorular
1. EYT ile emekli olanın aylığı çalışınca kesilir mi?
EYT etiketi tek başına cevap vermez. İlk sigortalılık, yaşlılık aylığı ve yeni işin statüsü kontrol edilir. Özel sektörde uygun SGDP çalışması aylıkla birlikte sürdürülebilir.
2. SGDP emekli maaşımı azaltır mı?
4/a SGDP çalışan payı ücret bordrosuyla ilgilidir. Aylıktaki düşüş için borç mahsubu ve diğer kesintiler ayrıca incelenir; bordro ile emekli aylığı karıştırılmamalıdır.
3. 2026 toplam SGDP oranı nedir?
Resmi tabloda yüzde 32,25'tir. Çalışan payı yüzde 7,5, işveren payı yüzde 24,75'tir. Prim matrahı ve varsa özel uygulamalar hesapta dikkate alınır.
4. SGDP yılları aylığı artırır mı?
Normal uzun vadeli prim hizmeti gibi değerlendirilmez. SGDP süresinin tek başına otomatik aylık artışı sağlaması beklenmemelidir; normal sigortaya dönüş ayrı seçenektir.
5. Şirket ortağı olunca aylık kesilir mi?
4/b faaliyeti güncel kanunda ayrı tutulur. Ortaklık biçimi, aylığın türü ve eş zamanlı işçi çalışması incelenmeden kesin sonuç söylenemez.
6. Kamuya ait her işte SGDP mümkün mü?
Hayır. 5335 sayılı Kanun kapsamı ve istisnaları belirleyicidir. Özel işyerinde kullanılan kodun kamu işyerinde aynı şekilde kullanılabilmesi varsayılamaz.
7. İşveren yanlış kod girerse borç kesinleşir mi?
Hata incelenebilir ve düzeltme istenebilir. Ancak düzeltmenin sonucu gerçek çalışma ve tabi olunan rejime bağlıdır. SGK borç işlemi ayrıca değerlendirilmelidir.
8. Kuruma başvuru için altmış gün beklemeli miyim?
Başvuru hemen yapılabilir. Altmış gün, şartları varsa cevap verilmemesine bağlanan ret süresidir. Özel itiraz ve dava sürelerini göz ardı ettirmez.
9. İşten ayrılınca kesilmiş aylık otomatik bağlanır mı?
Yeniden aylık talebi gerektiren durumlar bulunur. Ayrılış kaydı ve gerekli yazılı talep kontrol edilmelidir; banka hesabına kendiliğinden ödeme geleceği varsayılmamalıdır.
10. Malullük ve engelli yaşlılık aylığı aynı mı?
Hayır. Bağlanma ve çalışınca devam şartları farklıdır. Tahsis kararında yazan aylık türü üzerinden inceleme yapılmalıdır.
Resmî kaynaklar ve hukuki değerlendirme
- UYAP: 5510 sayılı Kanun, özellikle 30, 96 ve geçici 14. maddeler
- SGK: 2026 işveren prim oranları
- SGK basın açıklaması: Bağımsız çalışan emeklilerde SGDP kesintisinin kaldırılması
- TBMM: 7036 sayılı Kanun ve Kuruma başvuru
- Emekli işçinin kıdem, izin ve fesih hakları
- SGK işlemleri ve sosyal güvenlik uyuşmazlıkları
Aylık kesilmesi veya yersiz ödeme yazısı için Avukat Murat Adar'dan belgeye dayalı hukuki değerlendirme almak isteyenler WhatsApp üzerinden iletişim kurabilir. Telefon: 0545 271 78 05. Başvuru yolu, aylığın dayanağı ve tebliğ edilen işleme göre belirlenir.